Mediator

O ugodzie mediacyjnej

Ugoda mediacyjna to umowa między stronami sporu, zawarta w wyniku przeprowadzonej mediacji, w obecności mediatora, w której strony kształtują wzajemne relacje (także prawa i obowiązki) tak, aby zlikwidować lub zmniejszyć istniejący między nimi konflikt, co czynią poprzez odnalezienie wspólnego rozwiązania konfliktu, satysfakcjonującego obie strony. Czynienie sobie wzajemnych ustępstw może okazać się możliwą, ale nie jedyną drogą do porozumienia. W razie potrzeby, strony ustalają również zasady mogące zapobiec nawrotowi, czy też eskalacji konfliktu w przyszłości.

Ze swej istoty, ugoda mediacyjna podlega dobrowolnemu wykonaniu przez strony, jednakże, gdyby jej dobrowolne wykonanie nie było dla którejś strony pewne, może ona, nawet bez porozumienia z drugą stroną, może zwrócić się do sądu z pisemnym wnioskiem o jej zatwierdzenie. Po takim zatwierdzeniu, ugoda mediacyjna zyskuje rangę prawną ugody sądowej, co oznacza, że wywołuje ona takie same skutki prawne, jak gdyby strony zawarły ugodę przed sądem  (art. 18315 § 1 KPC).

Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie ugodzie klauzuli wykonalności. Z tą chwilą, ugoda mediacyjna staje się tytułem wykonawczym, na podstawie, którego strona uprawniona może zwrócić się do komornika o egzekucję należnych jej świadczeń (art.777 § 2 pkt 21 KPC). W pozostałych przypadkach, sąd zatwierdza ugodę postanowieniem (art. 18314 § 2 KPC)

Wniosek o zatwierdzenie ugody mediacyjnej pozasądowej, w tym o nadanie jej klauzuli wykonalności od 1 stycznia 2016r. nie podlega opłacie sądowej.

Zatwierdzenie ugody lub jego odmowa następuje niezwłocznie po wpłynięciu wniosku, na posiedzeniu niejawnym, co oznacza, że strony nie są wzywane do sądu, a postanowienie otrzymują pocztą lub na własny wniosek osobiście odbierają w sądzie.

W pewnych przypadkach (art. 18314 § 3 KPC), sąd może w całości lub części odmówić zatwierdzenia ugody mediacyjnej, czy też nadania jej klauzuli wykonalności. Dzieje się tak, gdy:

- ugoda jest sprzeczna z prawem;
- ugoda jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego;
- ugoda zmierza do obejścia prawa;
- ugoda jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności.

Gdy mediacja jest prowadzona w związku z toczącym się postępowaniem sądowym (mediacja ze skierowania sądu), prawomocne zatwierdzenie ugody mediacyjnej przez sąd stanowi postawę do umorzenia postępowania (art. 355 § 2 KPC) oraz do zwrócenia stronie przez sąd z urzędu całej opłaty uiszczonej tytułem wpisu sądowego , o ile do ugody mediacyjnej dojdzie przed rozpoczęciem rozprawąy , a  ¾ opłaty zostanie wrócone, gdy do ugody dojdzie w pierwszej instancji (art. 79 ust.1 pkt 2 Ust. o Kosztach Sądowych w Sprawach Cywilnych).

Ponieważ mediacja jest dobrowolna, to do chwili uprawomocnienia się postanowienia sądu o umorzeniu postępowania, strony mediacji mogą złożyć zgodne, pisemne oświadczenie o rezygnacji z zawartej ugody, co skutkuje jej odwołaniem i odżyciem sporu, także sądowego.

Pomimo zawarcia ugody mediacyjnej, strona mediacji może wszcząć (ponowną) sprawę sądowej w tej samej sprawie, która została pomiędzy tymi samymi stronami rozwiązana w ugodzie mediacyjnej (tak samo może się to wydarzyć w przypadku ugody sądowej). W razie zajścia takiego przypadku, strona pozwana może jednak podnieść tzw. zarzut rzeczy ugodzonej, który to zarzut jest zarzutem merytorycznym, prowadzącym do oddalenia powództwa.

Na postanowienie sądu w przedmiocie zatwierdzenia (tzn. także, gdy sąd odmawia zatwierdzenia) ugody mediacyjnej, w tym nadania jej klauzuli wykonalności, przysługuje zażalenie (art. 795 § 1 KPC).

Roszczenia z zatwierdzonej przez sąd ugody mediacyjnej przedawniają się z upływem 10 lat, a przyszłe świadczenia okresowe z upływem lat 3.